Elke, kun je iets over jezelf en je werk vertellen?
Ik ben Elke Jansen, 39 jaar, en ik werk op het Koning Willem I College in Den Bosch. Bij ons komen studenten die een beroepskeuze hebben gemaakt in het reguliere mbo-onderwijs.
Op onze afdeling leiden we studenten op die later willen werken in de kinderopvang of aan de slag willen als onderwijsassistent. Ik werk hier inmiddels al een aantal jaren en heb in die tijd ook verschillende slechthorende studenten in mijn klas gehad.
Voor mij was dat in het begin nieuw. Ik ben daardoor positief verrast geraakt door wat de technologie inmiddels allemaal mogelijk maakt voor slechthorende studenten. Er zijn tegenwoordig zo veel soorten hulpmiddelen op de markt.
Wat voor hulpmiddel gebruiken jouw studenten?
Dat verschilt per student. Een van mijn studenten gebruikte solo-apparatuur. Dat is een hulpmiddel dat geluid, zoals spraak, rechtstreeks naar een hoortoestel of cochleair implantaat (CI) stuurt, zodat iemand gesprekken beter kan verstaan. Deze hing aan een lus om mijn nek. Daarmee werd ook omgevingsgeluid in de klas gedempt.
Een andere student nam een schrijftolk mee. Zij typte mijn gesproken tekst op een speciaal toetsenbord. De uitgeschreven tekst kon de leerling meelezen. Die kreeg als het ware ondertiteling van wat ik vertelde.
Weer een andere student had eigenlijk al genoeg aan een plek vooraan in de klas. Dat laat voor mij goed zien dat iedere slechthorende student iets anders nodig heeft.
Waar moet je als docent rekening mee houden?
Tijdens de eerste kennismaking met een student vind ik het belangrijk om te vragen of klasgenoten weten dat de student slechthorend is en of dit ook gedeeld mag worden.
Ik heb veel meiden in de klas en ik merk dat een gehoorapparaat soms bewust wordt verstopt onder lange haren. Studenten willen niet altijd als ‘anders’ of ‘apart’ worden gezien. Als een student aangeeft dat ik de slechthorendheid niet klassikaal mag bespreken, moet ik daar natuurlijk rekening mee houden.
Dat zit soms ook in kleine, praktische dingen. Wanneer geeft de student de solo-apparatuur aan mij? Wanneer geef ik die weer terug? Dat zijn dingen waar je als docent vooraf misschien helemaal niet bij stilstaat.
Wanneer een student een persoonlijke tolk meeneemt, is het natuurlijk meteen zichtbaar. Dan ligt er als docent ook extra nadruk op het creëren van een veilige en respectvolle sfeer in de klas.
En hoe zorg je ervoor dat iedereen de les goed kan volgen?
Bij mij zit een slechthorende student in principe vooraan in de klas. Ik vind dat een student niet zelf klasgenoten hoeft te vragen om ergens anders te gaan zitten om goed te kunnen horen. Het is aan de docent om daarvoor te zorgen.
Wanneer de student voorin zit, dan kan hij of zij mij beter verstaan. Bovendien ben ik dan ook goed zichtbaar. Dat laatste is belangrijk wanneer een student gebruikmaakt van liplezen.
Daar heb ik zelf ook aan moeten wennen en veel in moeten oefenen. Als ik een vraag stelde of even snel iets wilde zeggen, moest ik er echt bewust voor zorgen dat ik oogcontact maakte en dat mijn gezicht te zien was.
Maar kost dat extra luisteren niet ontzettend veel energie?
Nou, wat me is opgevallen, is dat een slechthorende student aan het einde van de dag vaak erg moe is. In een klaslokaal gebeurt natuurlijk ontzettend veel. Er is geroezemoes, mensen praten door elkaar heen en soms zijn er harde gesprekken. Als je voortdurend extra moet opletten om alles goed te kunnen verstaan, kost dat veel energie.
Met een van mijn studenten heb ik daarom de afspraak gemaakt dat de student na mijn instructie buiten het lokaal mocht werken. Zo konden we de hoeveelheid prikkels gedurende de dag beperken.
Kun je met gehoorverlies eigenlijk wel in de kinderopvang werken?
Eerlijk gezegd heb ik mezelf die vraag weleens gesteld. De kinderopvang is natuurlijk een omgeving met ontzettend veel geluiden. Ik vroeg me dan ook af of studenten tijdens hun stage niet zouden uitvallen door vermoeidheid.
Maar ik ben trots op ze! Mijn studenten hebben laten zien dat het wél kan. Met de juiste ondersteuning en dankzij de mooie technieken die tegenwoordig beschikbaar zijn, kunnen zij gewoon hun opleiding volgen en uiteindelijk in de praktijk aan de slag.
En om af te sluiten met een knipoog: studenten weten de mogelijkheden soms natuurlijk ook in hun voordeel te gebruiken. Ik weet namelijk dat een van mijn studenten haar apparaat op een gegeven moment gewoon had uitgezet omdat ze mijn lesstof blijkbaar wel héél saai vond!